Mảnh đất Thăng Long xưa, Hà Nội nay là nơi hội tụ nhiều giá trị văn hóa, tinh hoa văn hóa của dân tộc, trong số đó có các tác phẩm gỗ lũa. Gỗ lũa là phần lõi cây cứng nhất còn sót lại của các gốc cổ thụ khô sau khi cây bị chết. Là phần gốc, lại là lõi nên gỗ lũa rất cứng và không bao giờ bị mối mọt, mục nát và các tác động của nắng, mưa, côn trùng hay dòng chảy của nước… Với trí tuệ sáng tạo và bàn tay khéo léo của các nghệ nhân, gỗ lũa có thể được điêu khắc, đục chạm đã làm nên những tác phẩm nghệ thuật độc đáo.

Có thể nói, gỗ lũa nghệ thuật có nét tương đồng với điêu khắc, tạc tượng, song nó phong phú, đá dạng hơn nhiều. Vẻ đẹp của lũa không bao giờ lặp lại. Hình thù của nó độc nhất vô nhị. Có một đồ lũa này không thể đi tìm thấy cái thứ hai giống thế. Nét độc đáo không có phiên bản ấy làm cho nó thấm đẫm chất nghệ thuật. Thiên nhiên tạo ra gỗ lũa là thổi vào nó một cuộc sống dài lâu, bất tận. Nó được ví như trầm hương bởi sự vô giá và việc khai thác, tìm kiếm cũng vô cùng khó khăn. Nét độc đáo của gỗ lũa là trước một tác phẩm, người ta có nhiều cảm nhận và sự tưởng tượng khác nhau. Vẻ đẹp ấy là sự kết hợp giữa thiên nhiên và trí tuệ cùng bàn tay khéo léo của con người.

Vượt khỏi giới hạn của một thú chơi đơn thuần, sản phẩm gỗ lũa là tác phẩm nghệ thuật của những người đa mê cái đẹp, dành trọn cuộc đời mình, dành trọn tâm hồn và trí tuệ cho niềm đa mê đó.
Nhân dịp kỷ niệm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6) Tạp chí Hàng hóa & Thương hiệu có dịp trò chuyện với Bà Nguyễn Hương Ngọc – người phụ nữ được nhiều người biết đến với cái tên “Nữ hoàng gỗ lũa”.

Vốn là Hiệu trưởng Trường văn hóa – Thể thao Hà Nội, được tặng Huân chương Lao động hạng II, từng được Chủ tịch UBND mặt trận Tổ quốc Việt Nam – Nguyễn Thiện Nhân và Phó chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa tặng Bằng khen vì sự nghiệp giáo dục. Bà đến với gỗ lũa như một mối duyên tiền kiếp. Chồng bà – nghệ nhân Phạm Huy Cung là một trong những người đi tiên phong trong lĩnh vực chế tác gỗ lũa. Những tác phẩm của ông được nhiều người trong và ngoài nước biết đến, đặc biệt là tác phẩm “Rồng thiêng đất Việt” – tác phẩm được đoạt giải “Ngôi sao Việt Nam”. Sau khi nghệ nhân Phạm Huy Cung qua đời, bà tiếp nối nghiệp của ông và nhanh chóng gặt hái được nhiều thành công trong nghề chế tác gỗ lũa.
HH&TH:Thưa bà, được biết bà từng là một nhà giáo, vậy cơ duyên nào đã đưa bà đến với nghề chế tác gỗ lũa?
Bà Nguyễn Hương Ngọc: Mặc dù có niềm đam mê với thú chơi tao nhã là gỗ lũa, nhưng trước đây, tôi chỉ đóng vai trò tham vấn, góp ý cho các tác phẩm của chồng tôi trước khi tác phẩm xuất xưởng. Sau khi chồng tôi – nghệ nhân Phạm Huy Cung qua đời, với gia sản để lại là ngổn ngang những gốc cây cổ thụ quý hiếm mà ông đã vất vả khai thác ở mọi miền rừng núi, Trân trọng biết bao công sức mà ông đã bỏ ra, cộng với việc thời điểm đó tôi cũng đã đến tuổi về hưu, tôi quyết định tiếp tục sự nghiệp dang dở của chồng mình và bắt đầu sự nghiệp bảo tồn, phát triển nghề gỗ lũa nghệ thuật.
HH&TH: Quan điểm của bà về thú chơi này?
Bà Nguyễn Hương Ngọc: Chế tác gỗ lũa là công việc đòi hỏi lòng kiên nhẫn và sự say mê cao độ. Phải là người có tính kiên trì cộng với lòng yêu nghề đặc biệt mới có thể theo đuổi, gán bó với công việc này. Bởi đây không hẳn là thứ hàng thủ công mỹ nghệ thông thường mà là sản phẩm ẩn chứa nội dung nghệ thuật bên trong. Những gốc, rễ cây mang hình dáng kỳ bí của vạn vật thực thụ, hư hư ấy tiềm ẩn một vẻ đẹp và một sức sống đầy hoang dã, tự nhiên… Nhưng nếu thiếu bàn tay nghệ thuật và sức tưởng tượng của con người thì sẽ không bao giờ có được những tác phẩm gỗ lũa có sức sống mê hồn như vậy. Nghệ nhân trước tiên phải có óc sáng tạo, trí tưởng tượng phong phú để có thể nhận ra được hình ảnh sống động từ những gốc,. rễ cây thô mộc. Tuy nhiên, phần lớn các nhà chế tác chỉ tác động vào chỗ nào thật cần thiết để tạo nên tác phẩm lũa theo ý tưởng của mình. Vì vậy mà đứng trước một tác phẩm gỗ lũa, mỗi người sẽ có cách cảm nhận khác nhau. Có thể đó là vẻ đẹp hoang sơ, cũng có thể là vẻ đẹp lộng lẫy, sang trọng… Nhưng ẩn sau tất cả vẫn là một sự tinh tế, nhẹ nhàng của nghệ nhân chế tác.
Do đó, một tác phẩm gỗ lũa có giá trí phải hội tụ đủ 3 yếu tố là: Nét đẹp của thiên nhiên sẵn có, trí tuệ của con người và bàn tay khéo léo của các nghệ nhân.
HH&TH: Xin bà cho biết mong muốn của bà đối với nghề chế tác gỗ lũa?
Bà Nguyễn Hương Ngọc: Việt Nam chúng ta là một nước có nhiều nguồn tài nguyên quý giá. Gỗ lũa là một sản phẩm đặc biệt hội tụ nhiều ưu điểm. Mong muốn của tôi không chỉ là chế tác gỗ lũa, bảo tòn, phát triển niềm đam mê của 2 vợ chồng, mà còn mong muốn chúng được đặt ở vị trí xứng đáng, để nâng tầm giá trị của gỗ lũa. Để gỗ lũa không chỉ là những gốc cây sần sùi, vô tri, vô giác mà là những tác phẩm sống động, bền bỉ và mãi trường tồn với thời gian.
HH&TH: Nhân dịp này, HH&TH xin chúc cho mong ước của bà thành hiện thực và càng ngày càng có nhiều tác phẩm đẹp, xuất sắc hơn nữa để “gỗ lũa không chỉ là những gốc cây sần sùi, vô tri, vô giác mà là những tác phẩm sống động, bền bỉ và mãi trường tồn với thời gian”.
nguồn http://vasfd.com/